Yatırdığın Prim Kadar, Paran Kadar Sağlık

B. ZEYNEP

27 Ocak 2012

Neoliberal politikaların ödünsüz uygulayıcısı AKP, çıkardığı yasalarla en temel insan haklarından eğitim ve sağlık hizmetlerini piyasalaştırıyor. Gündemdeki GSS yasası IMF’nin direktifleriyle hazırlandı. 2005 yılı Mayıs ayında IMF ile AKP hükümeti arasında imzalanan 19. Stand-By Antlaşmasının gereği olarak, emek ve meslek örgütlerinin görüş ve eleştirileri umursanmaksızın hazırlanan SSGSS (Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası) Yasa Tasarısı 2006 yılında yasalaştırıldı. IMF, AKP’ye verdiği kredilerin diyeti olarak bu yasayı şart koştu. Emek ve meslek örgütleri gündeme geldiğinden beri bu yasaya karşı çıktılar. Çünkü bu yasa neoliberal ekonomi politikalarının uzantısı olarak hazırlanmış ve sosyal devlet anlayışının tamamen tasfiyesini amaçlayan bir öze sahiptir.

Aslında 1 Ekim 2008’de yürürlüğe giren sağlık alanıyla ilgili GSS(Genel Sağlık Sigortası), 12 Eylül referandumu ve 12 Haziran seçimleri süreçlerinde dillendirilmemiş, 1 Ocak 2012’den itibaren uygulanmaya başlanmıştır. GSS kapsamına herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan (Emekli Sandığı, SSK vs.) sosyal güvencesi olmayan ve Yeşil Kart uygulamasından yararlanmayanlar alınacak. Ancak primlerin cepten ödenmesi gerekecek. SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu - ki bu kurum tüm diğer SSK, Emekli Sandığı, Bağ-Kur gibi sosyal güvenlik kurumlarının tek bir çatı-yasa altında toplanmasıyla oluşturuldu) aile gelir tespiti yapacak. Zaten şu günlerde de SGK Müdürlüklerinde ve Kaymakamlıklara bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının bürolarında ciddi bir yoğunluk var. Çünkü yasaya göre hiçbir sosyal güvencesi olmayanlar, Ocak ayının sonuna kadar bildirimde bulunmak zorundalar. Bu bildirimde bulunmayanlara devlet, her ay 212 TL para cezası kesecek. Zaten yoksul emekçi ailelerden olan bu vatandaşlar, bu cezadan da çekindikleri için yukarıda bahsedilen büroları doldurmuş durumdalar. Buralarda çalışan emekçiler dahil herkes şaşkın ve kızgın! SGK'dan bir kadın emekçi ‘bu yasayı çıkaranların Allah cezasını versin! Gerekli açıklamaları yapmadıkları için vatandaşla bizi karşı karşıya getiriyorlar’ diyerek tepkisini gösteriyor.

Yasaya daha yakından baktığımızda durumun vahameti bir kez daha gözler önüne seriliyor. GSS ile ilgili sıkıntılar en çok işsizleri, sigortasız çalıştırılanları, 18 yaşını doldurmuş okumayan erkekleri, 25 yaşını doldurmuş üniversite öğrencilerini etkiliyor. SGK, aile gelir testi uygulayacak. Kişi başına düşen gelirle orantılı olarak primler cepten yatırılacak. SGK yetkilileri, vatandaşın kredi kartı limitine kadar sorgulayacak. Bu da yetmedi evine giderek ‘Gelir Tespiti Hane Beyan Formu’nu dolduracak. Ne kadar et, süt, sebze yediği, evin kirası, hatta oturulan muhitteki ortalama kira tutarı , nasıl ısınıldığı vs. sorulara yanıt vermemiz istenecek.Yediğimiz et kadar  prim ödeyeceğiz yani!

KESK’e bağlı Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası'nın  bu konudaki bilgilendirmeleri ise şöyle:

Hesap ve Gelirler İncelemeye Alınacak!

Doğum, ölüm, evlenme, boşanma gibi olayların ardından gelir testi yenilenecek olması önemli. GSS tescili yapıldığı tarihten itibaren primi devlet tarafından ödenenler ile asgari ücretin 3’te 1’i üzerinden prim ödeyenlerin hane ziyaretleri her yıl yenilenecek.

Gelir tespitinde, aile bireylerinin harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınacak. Aile bireylerinin banka hesapları ve aldıkları nakdi yardımlar da incelenecek. (SHÇEK Sosyal Ekonomik Destek Yönetmeliği ile yoksul çocukların öğrenimi için her bir çocuk için ödenen ayda 300-400 TL, 2022 sayılı yasa gereği 3 ayda bir güçsüzlere ve yaşlılara yapılan 300 TL ile özürlülere yapılan 500-600 TL nakdi yardımlar, 5378 sayılı yasa gereği %50 ve yukarı ağır özürlülük raporu olanlara ödenen net asgari ücret tutarındaki ödeme, gelir tespitinde kullanılan puanlama sistemi içine konuluyor. Özetle güçsüzlere, yaşlılara özürlülere, engellilere ve yoksul ailelerin çocuklarının eğitimi için ödenen nakdi yardımlar kişilerin gelir tespitinde esas alınmıştır.)

Gelir testi sonucunda bütçeniz 295 liradan fazla çıktı ise ne olacak ?

Gelir tespiti işlemleri, kişinin gelir tespiti başvurusundan itibaren en geç 1 ay içerisinde tamamlanacak, her bir aile için elde edilecek ortalama aylık gelir, aile bireyi sayısına bölünecek. Hesaplamalar sonucu tespit edilen ortalama geliri, mevcut asgari ücretin üçte birinden (295 TL) az olan vatandaşlar yoksul kabul edilerek primleri devlet tarafından ödenecek.

·  Geliri, asgari ücretin üçte biri (295,3 TL) ile asgari ücret(886,5 TL) arasında olanlar, 35,4 lira;

·  Geliri, asgari ücret ile asgari ücretin iki katı arasında olanlar (106,38 TL);

·   Geliri, asgari ücretin iki katından daha fazla olanlar, asgari ücretin iki katının (1773) 212 TL kendisi yatıracak.

Part-time çalışanlar. . .

30 günden az çalışan sigortalılar (part-time çalışanlar, sözleşmeli öğretmenler, 4/C'liler ve benzerleri), eksik günlerine ait GSS primlerini 30 güne tamamlamakla yükümlü olacak. Eksik primler yatırılmazsa vatandaş GSS'den yararlandırılmayacak, ödenmeyen primler çalışandan faiziyle tahsil edilecek.

Öğrenciler de test yaptıracak

Bu yasanın hayata geçirilmesi ile birlikte üniversite öğrencilerinin tedavi giderlerinin üniversite sağlık kültür ve spor daire başkanlığı tarafından karşılanması uygulaması sona erdi. Kanun ile aile fertleri(anne-baba-eş) tarafından sosyal güvencesi sağlanan ve 25 yaşını doldurmamış üniversite öğrencilerinin sağlık giderleri SGK tarafından karşılanacak. Aile fertlerinin sosyal güvence sağlamaması veya üniversite öğrencilerinin 25 yaşını doldurmuş olması durumunda, öğrenciler ikametgâh ettikleri il veya ilçe merkezlerinde bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları’na başvurarak gelir tespiti yaptıracak.

Yeşil karta ücret değişikliği

Yeşil kartlıların tedavi giderleri 1 Ocak 2012’den itibaren SGK bütçesinden ödenecek. Yeşil kart sahipleri vize süreleri geldiğinde, vize tarihinden itibaren 1 ay içinde gelir tespitini yaptırmak üzere Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları’na başvuracak. Yapılacak gelir tespiti sonucunda kişi başına aylık geliri asgari ücretin üçte birinden (295,3 TL) az olanların yeşil kartı devam edecek. Gelirin asgari ücretin üçte birinden daha fazla olması halinde ise gelir durumlarına göre GSS primlerini (35,4 TL -212,7 TL) kendileri ödeyecekler. Bu da yeşil kart kapsamından çıkmış olacaklarını gösteriyor.

Tüm bu karmakarışık rakamlar  ve hukuki terimler yığını özetle bize şunu söylüyor: Paran kadar sağlık! Bu uygulama sağlıkta bir yıkımdır. Sağlığın paralı hale getirilmesidir. Temel insan haklarından sağlık hizmetlerinin sermayenin talanına açılmasıdır. Sosyal devletin imha edilmesidir. Açlıkla, yoksullukla, işsizlikle mücadele eden emekçi halkların sağlık sorunlarında da çaresizliğe terk edilmesidir. Yapılması gereken ise, bu konuda yeterli bilgiye sahip olmayan emekçi, yoksul halkla bir araya gelip durumun vahametini birlikte tartışmak, tepkileri birlikte örgütlemek ve uygulamaların durdurulması için mücadele etmektir!