30 Aralık 2009

İHD 2009 DEĞERLENDİRMESİ

"Hak İhlalleri Artarak Devam Etti"

İnsan Hakları Derneği (İHD) 2009 yılının her alanda ağır hak ihlallerinin yaşandığı bir yıl olduğuna dikkat çekerek, silahlı çatışmalarda 138 kişinin yaşamını yitirdiğini, TMK'dan yargılanan 177 çocuğa 772 yıl hapis cezası verildiğini, 36 gazetecinin tutuklandığını, 38 faili meçhul cinayetin meydana geldiğini, "dur" ihtarına uymadığı gerekçesiyle 46 kişinin yargısız infaz edildiğini ve cezaevlerinde ve gözaltında 39 kişinin yaşamını yitirdiğini kaydetti.

u İHD: 2009 Yılı İnsan Hakları Değerlendirmesi (pdf) 

İHD Genel Başkanı Öztürk Türkdoğan, dernek merkezinde basın toplantısı düzenleyerek 2009 yılını değerlendirdi. Türkdoğan, 2009’da ağırlıklı olarak açılımların, yargı uygulamalarının tartışıldığı, özellikle Kürt sorunu başta olmak üzere açılım söyleminin yoğun tartışmalardan sonra yılsonu itibariyle tıkandığı bir aşamaya gelindiğine işaret etti. Kürt sorununun adliyeye havale edildiğini ve bu konuda TBMM’nin tarihsel sorumluluğunu yerine getirmediğini, askeri ve sivil bürokrasiye terk edildiğini ifade eden Türkdoğan, yıl sonu itibariyle Kürt sorununun adliye kapısı dışına çıkamadığını söyledi. TRT’nin Kürtçe yayına başlamasını, özel televizyonların Kürtçe yayın yapması yönündeki engellerin kaldırılmasını, cezaevlerinde sınırlı da olsa Kürtçe konuşma imkanlarının getirilmesini bu alanda atılmış olumlu gelişmeler olarak değerlendiren Türkdoğan, bu konuda en önemli gelişmenin ise Kürt sorununun resmen kabul edilmesi olduğunu kaydetti.

DİN VE VİCDAN ÖZGÜRLÜĞÜ

Türkdoğan, Alevi sorununun ayrımcılıkla mücadele, din ve vicdan özgürlüğü kapsamında ele alınıp çözülmesi gerekirken, çalıştaylarla bu durumun oyalamaya dönüştürüldüğünü belirtti.

Türkdoğan, Türkiye-Ermenistan protokollerinin TBMM’de onaylanma sürecinin ise Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerine bağlanmasının, konunun dış polotika malzemesi olarak görüldüğünü gösterdiğini kaydetti.

Yine 2009 yılındaki önemli gelişmelerden birinin ise askeri vesayet uygulamalarını azaltan çeşitli gelişmeler olduğunu belirten Türkdoğan, ancak hükümetin sadece kendisine yönelik olan teşebbüsleri soruşturma konusu yaptığına işaret etti. Yine bu dönemde AB ilerleme sürecinin durağanlığını koruduğunu ifade eden Türkdoğan, “Hükümetin 2007 seçimlerinde en önemli vaat olarak ortaya koyduğu anayasa değişikliği talebi bu yıl da yerine getirilmemiştir. Yeni siyasal oluşumların başarılamamış olması Türkiye toplumu açısından kaçırılmış bir fırsat olarak değerlendirilmektedir” dedi.

HAK İHLALLERİ

2009 yılında hak ihlallerinin 2008 yılından pek farklı olmadığını, hak ve hürriyetlerdeki ihlallerin artarak devam ettiğini belirten Türkdoğan, bu alanda yaşanan gelişmeleri şu şekilde özetledi:

“TİHV verilerine göre; 18 faili meçhul cinayet, dur ihtarı sonucu, rastgele ateş açma sonucu yargısız infaz diye nitelendirdiğimiz şekilde 46 kişi yaşamını yitirdi. Cezaevlerinde ve gözaltı merkezlerinde şüpheli intihar, kavga ve tedavinin engellenmesi nedeniyle meydana gelen ölümler 39’u bulmuştur. Bunlardan 6’sı gözaltı merkezlerinde 33’ü ise cezaevlerinde meydana gelmiştir. Devam eden silahlı çatışmalarda 61’i asker, 7’si geçici köy korucusu, 66’sı militan 4’ü sivil olmak üzere toplam 138 kişi yaşamını yitirmiştir. Kara mayını ve askeri mühimmat patlaması sonucu 7’si çocuk, 18 sivil, 15 asker, 1 militan, 6 geçici köy korucusu ve 1 polis olmak üzere toplam 41 kişi yaşamını yitirmiştir.”

Yaşam hakkı ihlallerine neden olan hususlardan birinin de 2007 yılında yapılan Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu’nundaki değişiklik olduğunu ifade eden Türkdoğan, bu yasa değiştikten sonra yargısız infazlarda ölen kişilerin sayısının arttığını söyledi.

İŞKENCE, KÖTÜ MUAMELE, AYRIMCILIK DEVAM ETTİ

2009 yılında işkence ve kötü muamelelerin, ayrımcılık uygulamalarının, din ve vicdan özgürlüğü ihlallerinin, düşünce, ifade ve basın özgürlüğü ihlallerinin yoğun bir şekilde yaşandığını dile getiren Türkdoğan, şöyle devam etti:

“Kasım ayı sonuna kadar TİHV’e işkence ve kötü muamele gördüğü gerekçesiyle 436 kişi başvuru yapmıştır. Adalet Bakanlığı’nın resmi istatistiklerine göre, 2008 yılında işkence ve eziyet suçlarından 153 dava açılmış, 403 kişi sanık olarak yargılanmıştır. Mukavemet suçundan 2008 yılında 11 bin 256 dava açılmış, bu davalarda 18 bin 859 kişi sanık olarak yargılanmıştır. 2008 yılı rakamlarına göre her 1 adet işkence ve eziyet davasına karşılık, 76.9 Mukavemet davası açılmıştır. İşkence ve kötü muamele ile mücadele konusunda cezasızlık politikasının etkinliği sürmektedir. Bu politika bir cezasızlık kültürü yaratmıştır. Tespitlerimize göre; bu yıl içerisinde düşünce ve ifade özgürlüğü kapsamında 387 kişi mahkûm olmuş, 36 gazeteci tutuklu bir şekilde yargılanmaya devam etmiş, 31 gazete ve derginin yayını durdurulmuş, 66 kitap toplatılmış ve 4 bin 662 internet sitesine erişim engeli getirilmiştir. Basın mensuplarının görevleri nedeniyle karşılaştıkları soruşturmalar binlerle ifade edilmektedir. 2009 yılı; düşünce, ifade ve basın özgürlüğü açısından kara bir yıl olarak tarihe geçmiştir.”

TMK MAĞDURU ÇOCUKLAR

Türkdoğan, 2009 yılında, gösterilere katıldıkları gerekçesiyle Ağır Ceza Mahkemelerinde 42 davada yargılanan 177 çocuğa 772 yıl 2 ay 26 gün hapis cezası verildiğini söyledi. 2009 yılında da 2911 sayılı kanun değiştirilmediği gibi bu hak alanındaki ihlallerin giderek arttığını anlatan Türkdoğan, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi başta olmak üzere 1 Mayıs’ta İstanbul’da, Aralıkta Ankara’da TEKEL işçilerine olmak üzere kitlesel 10 toplantı ve gösteride 6 ölüm, 356 yaralanma, 12 bin 976 gözaltı ve 732 tutuklamanın olduğunu aktardı.

DTP BASKINLARI

Yine 2009 yılında, 5 siyasi parti ve 1 dernekle ilgili kapatma davasının açıldığını hatırlatan Türkdoğan, DTP’nin kapatılmasının bu hak alanındaki ağır ihlali ortaya koyduğuna dikkat çekti. DTP binalarına 140 kere kimliği belirsiz kişilerce saldırı düzenlendiğini belirten Türkdoğan, başta partiler olmak üzere çeşitli kurumların binalarına güvenlik güçlerince 48 kere baskın düzenlendiğini söyledi.

CEZAEVLERİ

2009 yılında cezaevlerinde 45 ağır hasta mahpusun bulunduğunu belirten Türkdoğan, Kasım ayı sonu itibariyle toplam 117 bin 61 kişinin cezaevlerinde tutulduğunu kaydetti. Türkdoğan, bunlardan 40 bin 206’sının tutuklu, 19 bin 970’inin hükmen tutuklu, 56 bin 885’inin hükümlü olduğunu belirtti. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın bulunduğu İmralı Cezaevi’nin toplumsal gerginliğin artmasının sebebi olarak mevcut konumunu koruduğuna da işaret eden Türkdoğan, bu cezaevinin sivil toplum örgütleri tarafından incelenme isteğinin 2009 yılında da yerine getirilmediğini anımsatarak, “Hiç değilse denetime açılsın, ne olup bittiğini millete anlatalım” dedi.

Yaşanan linç girişimlerine de değinen Türkdoğan, 2009 yılında linç girişimleri sonucunda toplam 4 kiyinin yaşamını yitirdiğini, 43 kişinin yaralandığını, 13 kişinin memleketlerine geri dönme kararı almak zorunda kaldığını ve 42 ev ve işyerinin hasar gördüğünü söyledi.

Türkdoğan, 2009 yılında yargı reformu strateji eylem planının ortaya konmasına karşın, herhangi bir somut adım atılmamasının bu alanda yaşanan ihlallerin devam etmesini sağladığını belirtti. Yargı kararlarıyla hukuka aykırı bir şekilde telefon dinelmelerine ve teknik takiplere izin verilmesine de değinen Türkkdoğan, haberleşme hürriyetinin ağır biçimde ihlal edildiğini kaydetti.

MÜLTECİ SORUNU

Mülteci ve sığınmacı hakları konusunda da somut bir ilerlemenin olmadığını ifade eden Türkdoğan, 2009’da insan hakları savunucularına yönelik baskıların da giderek arttırıldığını şuan İHD Genel Başkan Yardımcısı Av. Muharrem Erbey, MYK Üyesi Av. Filiz Kalaycı’nın tutuklu olduğunu söyledi. Türkiye’nin taraf olduğu BM Genel Kurulu’nca kabul edilen İnsan Hakları Savunucuları’nın Korunması Bildirgesi’nin fiilen işletilmediğini de belirten Türkdoğan, Türkiye’nin tarafsız ve bağımsız bir ulusal insan hakları kurumuna kavuşmadığını kaydetti.

Türkdoğan, 2009 yılında ekonomik ve sosyal haklarda da büyük sorunlar yaşandığını belirterek, resmi ve gayrı resmi işsizlik rakamlarının bu yıl zirve yaptığını söyledi.

(ANF)

u İHD: 2009'da her alanda ağır ihlaller yaşandı

 SOSYALİST DEMOKRASİ 86

Parti Çalışmaları ve Günlük Siyasal Faaliyet N. ZAFER

Aleviler Kimin Arka Bahçesidir?  RIDVAN TURAN

Dersim - Efsane ve Gerçek - Ayaklanma ve Katliam  M. ÖZLEM

Kafesin Kafesleyemeyeceği  AFŞİN DEMİR

Orhan Bozalioğlu  ERSİN ÖNSEL

İnsanlığımızı En Temelinden Sorgulayalım  YEŞİM ERGÜN

İzmir: Homojen Kentin Sonuna Doğru  GÜLEREN EREN 

Evladi Kervelayme, Be Gunayime, Ayvo Zulumo, Cinayeto'  CENGİZ FERAH

Binlerce Emekçi Grevde, Alanlardaydı  İSMAİL ŞENGÜL 

Grevde Boykotta Sokaktaydık / Genç-Sen  TAYLAN ÖZDEN

Grevde Boykotta Sokaktaydık / Dev-Lis  ÇAĞLAR DEMİRÖZ

Bir Mücadele Öyküsü: Kent AŞ İşçileri  FİLİZ KURNAZ - TAHİR OZAN

Sinter İşçilerine Polis Saldırısı

Okmeydanında Taşerona Geçit Yok

Bir Milliyetçi Solcu, Bir Liberal Solcu ve SDP'li Üzerine  T. SEFER

Siyah Pembe Üçgen Kapatılıyor  DERYA ÖZGÜZEL

Kapitalizm Nereye!  BURCU GÜLER 

11. İstanbul Bienali'nde Kim Konuşuyor?  NİLAY MUTLU

Genç-Sen'lilere Hapis İstemi

Dev-Genç Susturulamaz  Y. ŞİYAR

Erkek, Devlet Şiddetine Karşı Örgütlü Mücadeleye  SDP'Lİ KADINLAR